نماز در کلام امام على ‏علیه السلام

حضرت على‏ علیه السلام بارها در نهج‏ البلاغه از نماز و یاد خدا سخن به میان آورده که در کتابى به نام «نماز در نهج‏ البلاغه» گردآورى شده است. ما در اینجا جملاتى را در مورد فلسفه ذکر و یاد خدا که مهمترین مصداقش نماز است از آن حضرت نقل مى‏ کنیم:
مى‏ فرماید: «اِنَّ اللَّهَ جَعَلَ الذِّکْرَ جَلاءً لِلْقُلُوبِ تَسْمَعُ بِهِ بَعْدَالْوَقَرَة وَ تُبْصِرُ بِه بَعْدَ العَشوة» خداوند ذکر و یادش را صیقل روح ها قرار داد تا گوشهاى سنگین با یاد خدا شنوا و چشم‏هاى بسته با یاد او بینا شوند....

آنگاه حضرت در مورد برکات نماز مى ‏فرماید:

«قَدْ حَفَّتْ بِهِم المَلائِکَة وَ نُزّلَتْ عَلَیْهِمُ السَّکینَه وَ فُتِحَتْ لَهُم اَبْوابَ السَّماءِ وَ اُعِدَّتْ لَهُم مَقاعِدَ الکِرامات» فرشتگان آنان را در بر مى ‏گیرند و آرامش بر آنان نازل مى ‏شود، درهاى آسمان بر آنان گشوده و جایگاه خوبى برایشان آماده مى ‏شود.
در خطبه ‏اى دیگر مى ‏فرماید:

«و اِنَّها لَتَحُتُّ الذُّنُوبَ حَتَّ الْوَرَق وَ تُطلِقُها اِطْلاقَ الرَّبَق»  نماز گناهان را مثل برگ درختان مى ‏ریزد و گردن انسان را از ریسمان گناه آزاد مى ‏کند.
آنگاه در ادامه، تشبیهى جالب از پیامبر اکرم ‏صلى الله علیه وآله نقل مى‏فرماید که: نماز همچون جوى آبى است که انسان روزى پنج مرتبه خود را در آن شستشو دهد، آیا دیگر آلودگى باقى مى‏ ماند؟

در خطبه 196 گوشه‏ هایى از مفاسد اخلاقى همچون کبر و سرکشى و ظلم را برمى ‏شمرد و سپس مى ‏فرماید: درمان این مفاسد نماز و روزه و زکات است. آنگاه در مورد آثار نماز مى‏فرماید:

«تَسْکیناً لِاَطْرافِهِم، تَخْشیعاً لِاَبْصارِهِم، تَذْلیلاً لِنُفُوسِهِمْ، تَخْفیضاً لِقُلُوبِهِم، اِزالَةً لِلْخَیْلاءِ عَنْهُم اِنْ اَوْ حَشَتْهُم الْوَحْشَة آنَسَهُمْ ذِکْرک» نماز به همه وجود انسان آرامش مى‏بخشد، چشمها را خاشع و خاضع مى‏گرداند، نفس سرکش را رام، دلها را نرم و تکبر و بزرگ‏منشى را محو مى‏کند. به هنگام وحشت و اضطراب و تنهایى، یاد تو موجب انس و الفت آنها مى‏شود.

البتّه روشن است که همه مردم چنین بهره‏ هایى را از نماز ندارند، بلکه تنها گروهى هستند که شیفته نماز و یاد خدا هستند و آن را با تمام دنیا عوض نمى‏ کنند.